ذبيح الله صفا
1656
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
مؤلف معرفى كرده است برمىآيد ، اين كتاب بر گردهء تاريخهاى مفصل عمومى تنظيم شده و تازگى آن بيشتر در شرح مستوفاى او دربارهء تاريخ شاهان دكن است . از ميان نسخههاى اين كتاب محرّر اين سطور نسخهء شمارهء 3535 . Or كتابخانهء موزهء بريتانيا را ديده و از آن بسبب اهميتى كه دارد اين بخش از ديباچه را كه ضمنا فهرست مطالب كتاب نيز هست در اينجا نقل نموده است : مقدمه در سبب آفرينش عالم و مقصود از ظهور ابو البشر آدم ( ع ) و بعضى از واقعات اولاد امجاد تا بعثت نوح نبى عليه السلام و ذكر طوفان . مقالهء اول در ذكر ملوك عجم و غيره و در بعضى از مشاهير انبيا على نبينا و عليهم السلام كه در عهد دولت اين طبقهء عاليمقام مبعوث شدهاند و بيان مجملى از احوال حكماء . اين مقاله محتويست بر پنج گفتار : گفتار اول در ذكر سلطنت پيشداديان و ظهور بعضى از انبيا كه در زمان ايشان واقع شده - گفتار دوم در پادشاهى كيان و زمرهيى از انبياى عاليشان كه در عهد دولت ايشان مبعوث گشتهاند - گفتار سيوم در تفصيل احوال سكندر فيلقوس و ذكر استيلاى او بر معمورهء عالم و ايالت پادشاهان اشكانيان و بيان حكومت ملوك طوايف و ظهور بعضى از انبياى هدايت نشان - گفتار چهارم در ذكر ملوك ساسانيان كه ايشان را اكاسره مىگويند - گفتار پنجم در ذكر ملوك يمن و قصهء اصحاب فيل و بيان حكومت قياصرهء روم بر سبيل اجمال . مقالهء دويم در ذكر تولد و بعثت حضرت خاتم النبيين و سيد المرسلين صلوات الله عليه و على آله اجمعين و شرح غزوات آن حضرت و خلافت اصحاب و امامت ائمهء اثنى عشر عليهم السلام و وقايع بنى اميه و خلافت بنى عباس و رجوع خلايق به آن كرياس سلطنت اساس . اين مقاله نيز مشتملست بر پنج گفتار : گفتار اول در ذكر ولادت سيد كاينات و بيان بعثت و غزوات و ساير حالات آن حضرت تا زمان وفات - گفتار دويم در شرح خلافت اصحاب و وقايع ايشان بر سبيل ايجاز و اختصار - گفتار سيوم در ذكر ولايت